امروز شنبه  5 مهر 1399
تعداد بازدید : 577 - تاریخ خبر : 1398/09/24 - 14:27
نویسنده کتاب «اندیشه اصلاح دین در ایران»در «چرغ مطالعه»

هفتمین قسمت از برنامه تلویزیونی «چراغ مطالعه» با حضور سید مقداد نبوی‌ رضوی نویسنده کتاب «اندیشه اصلاح دین در ایران» شب گذشته 23 آذر از شبکه چهار سیما پخش شد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سیما؛ مقداد نبوی‌ رضوی در ابتدا گفت: این کتاب سعی داشته تاریخ اندیشه اصلاح دین در ایران معاصر یعنی در این 150 سال اخیر را ارائه دهد. در کتاب «سلسله‌های صوفیه در ایران» مرحوم نورالدین مدرسی چهاردهی، دیدم که نقلی از بهایی‌ها آورده شده که شیخ هادی نجم‌آبادی از بابیه بوده . خیلی برایم قابل توجه بود و مسیر مطالعاتم را عوض کرد. اگر آقایان بازرگان، طالقانی، محمد حنیف‌نژاد، دکتر شریعتی، علی‌اکبر حکمی‌زاده و یا احمد کسروی را در نظر بگیریم و تحلیل کنیم به اینجا می رسیم که این‌ها با یکی دو واسطه به شیخ هادی نجم‌آبادی می‌رسند. یا کتاب‌های شیخ هادی را خوانده‌اند، یا افکارشان را شنیده اند و یا شاگرد شاگردانش بوده اند.

این پژوهشگر و دانش آموخته تاریخ اسلام در ادامه گفت: یکی از نویسندگان این طیف حسن یوسفی اشکوری سال 1385 مقاله‌ای در روزنامه شرق به نام «میرزا ابوالحسن‌خان فروغی» نوشت که میرزا ابوالحسن‌خان فروغی پدر روشنفکری دینی ایران است. چرا؟ چون استاد اصلی مهندس بازرگان بوده و بر مهندس بازرگان به‌صورت جدی اثرگذار بود. اما آنجا ذکر نکرده که میرزا ابوالحسن‌خان فروغی که پدر روشنفکری دینی ایران خوانده می‌شود خودش یک پدری داشته که آن شیخ هادی نجم‌آبادی بوده است. شما مقدمه میرزا ابوالحسن‌خان بر کتاب تحریر العقلاء را بخوانید. آنجا می‌بینید که چقدر شیفته شیخ هادی نجم‌آبادی بوده است.

کورش علیانی مجری برنامه در واکنش به این سخنان مقداد نبوی‌ رضوی پرسید: متون بسیار دیگری از ایرانی‌ها، روس‌ها، آمریکایی‌ها و خیلی‌های دیگر را در عمرم خواندم، این‌ها کسی را پدر من نمی‌کند. ممکن است کسی کتاب فلان شخص را خوانده باشد و از او تأثیر پذیرفته باشد.

مقداد نبوی‌ رضوی در پاسخ گفت: اگر کسی کتاب تحریر العقلاء را بخواند متوجه می شود که اولاً بسیاری از استدلال‌های ایشان استدلال نیست و ادعا است. ثانیاً هم در یکی از کتاب‌های معتبر تراجم علمای ما هست هم یکی از نوادگانش به من می‌گفت که ایشان نزد شیخ رازی نجفی در نجف در زمان شیخ انصاری مجتهد شده است. شیخ رازی نجفی نوه دختری شیخ جعفر کاشف‌الغطا هست. شاید شما و مخاطبان اسم ایشان را نشنیده باشید. به ایشان فقیه عراق یا فقیه عرب می‌گفتند. در زمان خودش افقه از ایشان وجود نداشت و شخص مهم و هم‌رتبه شیخ انصاری بود اما آن شهرت را در میان افراد عادی شیعه ندارد.

وی افزود: می‌گویند مورد توجه زیاد شیخ رازی نجفی بوده و از او اجازه اجتهاد گرفته و به تهران برگشته است. خاندان نجم‌آبادی یک خاندان خیلی اصیل در تهران بوده و افراد برجسته و شناخته‌شده داشته است. من شیخ هادی را پدر فکری جنبش مشروطیت ایران می‌دانم. نقش شان را از سید جمال‌الدین اسدآبادی و امثال میرزا ملکم‌خان خیلی بیشتر می‌دانم که در تاریخ‌نگاری مرسوم ما این دو نفر بیشتر از شیخ هادی نجم‌آبادی شناخته شده هستند. درصورتی‌که من ایشان را خیلی مهم‌تر می‌دانم. 50 نفر از شاگردانش را در این کتاب فهرست کردم که عمدتاً از بزرگان مشروطه‌خواهی هستند.

مجری برنامه پرسید: شیخ هادی چه طور در ذهن شما بابی شد؟

مقداد نبوی‌ رضوی اظهار کرد: اگر کسی با ادبیات بابی آشنا باشد و کتاب تحریر العقلاء را بخواند کاملاً برایش روشن می‌شود ایشان دارد اثبات باب می‌کند. شیخ هادی در کتاب تحریر العقلاء آمده و بحث‌های تاریخی می‌کند. در میان آن انتقادهای اجتماعی می‌کند و دوباره بحث‌های تاریخی‌اش را پی می‌گیرد. در این کتاب انتقادهای اجتماعی او را درآورده ام. یک سیر تاریخی شد. از حضرت ابراهیم(ع) تا باب، صبح ازل و بهاءالله است و هیچ تحریفی در صحبت شیخ هادی به وجود نمی‌آید.

وی سپس عنوان کرد: به وفات رسول خدا(ص) می‌رسد و می‌گوید بعد از وفات حضرت خاتم فرقه‌های مختلف به وجود آمد در میان آن فرقه‌ها، فرقه شیعه اثنی عشری، چنین و چنان بودند. می‌گوید نتیجه این گفتارها، تمام زحمات پیغمبر اکرم(ص) در 23 سال را برگرداندند و شخصیت‌ها را بزرگ کردند. آن کسانی که خودشان تلاش می‌کردند شرک را بزدایند مظهر شرک شدند. نکته کلیدی از نظر من این است که می گوید: وقت آن است که خداوند عالم عود دهد خلق را چون بدو ایشان؛ یعنی باید یک دستگاه تازه‌ای بنیان‌گذاری شود. حرفم این است این کلام در منظومه فکری شیخ هادی نجم‌آبادی، تفسیر دیگری ندارد.

مقداد نبوی‌ رضوی اضافه کرد: این جمله نشان می‌دهد شیخ هادی هر کسی بوده و هر فکری داشته است، اسلام را دین پایانی نمی‌دانست. این محکمات کلام شیخ هادی است. بعد وارد شیخیه و بابیه می شود. پس نتیجه می‌گیریم که ادامه کار مسائل شیخی و بابی بود. هر چه بوده اسلام را دین خاتم نمی‌دانسته است. می گوید وقت آن است که خداوند عالم عود دهد خلق را. مخصوصاً تمام آن متن را در کتاب آوردم و شماره‌گذاری کردم.

مجری برنامه سپس این سوال را مطرح کرد که می‌فرمایید فلانی شاگرد شاگرد شیخ هادی بود. مهدی هاشمی معدوم هم شاگرد شاگرد امام خمینی بود یا شیخ علی تهرانی هم شاگرد خود امام خمینی(ره) بود.

مقداد نبوی‌ رضوی گفت: خیر، حرف ما این است آن فکر در این‌ها تداوم پیدا کرده است.

کورش علیانی گفت: این‌قدر شما می‌توانید عناصر مشترک در بین این سه نفری که الآن اسم بردم پیدا کنید که حد و حساب ندارد ولی امام(ره) به‌صراحت آن‌ها را به انحراف متهم می‌کند.

مقداد نبوی‌ رضوی پاسخ داد: ولی آن‌ها شاگردانشان را متهم نمی‌کنند و شاگردان ثناگوی استاد هستند. آقای مهندس سحابی به من می‌گفتند آقای طالقانی رویکرد قرآنی خود را از شریعت سنگلجی گرفته است. از آن‌طرف نقلی داریم که آقای شبیری زنجانی می‌گویند یکی از وعاظ اصفهانی به من می‌گفت که آقای طالقانی یک روزی به من گفت مجلس در تهران زیاد است ولی مجلسی که هم علم هم اسلام‌شناسی هست مجلس شریعت سنگلجی است. آقای طالقانی با امام اختلاف فکری داشتند. عملکرد سیاسی ایشان مورد تأیید امام بوده ولی از نظر فکری کاملاً با هم متفاوت هستند. خاطرات دکتر مهدی حائری یزدی را بخوانید که نگاه امام به آقای طالقانی را بیان می کند.

مقداد نبوی‌ رضوی در بخش دیگری از صحیت های خود گفت: آقای دکتر موحد یک سابقه مطالعات بابی در سال 1340 داشت. یک روز به منزل ایشان رفتم. ثناگو و مرید شیخ هادی بود. نوه شیخ هادی در دانشگاه هایدلبرگ آلمان استاد بود و تحریر العقلاء را ساده‌سازی و در آلمان چاپ کرده بود. ایشان به من گفت تحریر العقلاء چاپ آلمان را دیدید؟ گفتم بله آن را دارم. این کتاب را 10 سال پیش وزارت فرهنگ و ارشاد چاپ کرد. آقای موحد جا خورد و گفت چطور اجازه دادند این کتاب چاپ شود؟ گفتم چطور آقای دکتر؟ گفت ایشان که بابی بوده است!

وی سپس عنوان کرد: چه در اندیشه اصلاح دین و چه برخی آثارشان مثل «تنبیه النائمین» را که چاپ کردم نکته اینجاست که این‌ها بابی بوده اند و می‌خواستند دین باب را تبلیغ کنند ولی چون نهان‌زیست بودند و بعد از ترور نافرجام ناصرالدین شاه کشتار سخت از آن‌ها شده بود، می‌خواستند طوری عمل کنند که بابی شناخته نشوند. اندیشه اصلاح دین برایشان یک ابزار بوده، مدارس جدید برایشان ابزار بوده، انقلاب مشروطیت هم برایشان ابزار بوده است. اگر کسی بابی باشد مشروطه‌خواه نمی‌شود؛ مشروطه‌خواه به معنی واقعی کلمه که اصول دموکراسی در ایران رواج پیدا کند.

مقداد نبوی‌ رضوی در ادامه گفت: عدالت‌خانه را چه کسی در دهان مظفرالدین‌شاه گنجاند؟ حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی بود. عین‌الدوله نمی‌گذاشت کسی به مظفرالدین‌شاه برسد. حاج میرزا یحیی با شمس‌الدین بیگ سفیر عثمانی صحبت کرد و به او گفت این نامه را بدون اینکه عین‌الدوله ببیند در دست مظفرالدین‌شاه بگذارید. آخرش عدالت‌خانه شد که به قول ملک‌زاده تخم مشروطیت بود.

مجری برنامه سپس پرسید: اگر این اتفاق‌های خوب را بابی‌ها ایجاد کرده اند، چرا من باید با بابی‌ها مشکل داشته باشم؟ این نقض غرض پژوهش شماست.

مقداد نبوی‌ رضوی در پاسخ گفت: در تمام آثار تألیفی که نوشتم و مهم‌تر از همه مقدمه تاریخ مکتوم حرفم این‌ است که این‌ها هدف دیگری داشتند اگر بابی بوده باشند. در کتاب هشت بهشت که مانیفست فکری این‌ها بوده اصول سیاسی آیین باب را معرفی می‌کند. این‌ها بنا بر بشارت‌های باب، دیدند در این زمان پیروز هستیم آمدند خودشان را مشروطه‌خواه جا زدند. در مشروطه‌خواه‌ها قاطی شدند. حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی شخص نخبه‌ای بوده به این معنا که توانسته اثرگذاری کند، ولی هدفشان در غایت امر تأسیس حکومت مشروطه به معنی واقعی مشروطه - آن چیزی که همه در ذهن ما است که یک قانون اساسی تدوین شود همه در برابرش یکسان باشند - نبود. از مشروطیت برای هدف خودشان استفاده کردند ولی نرسیدند.

وی ادامه داد: یک نویسنده داریم به نام سید هدایت‌الله شهاب فردوسی که مبلغ بهایی بود و بعداً ازلی شد. با نام مستعار در مجله «آشفته» مقالاتی درباره تاریخ بابی‌ها و شیخی‌ها می‌نوشت. در آنجا گفته مشروطیت در نگاه بابیه بشارت باب مبنی بر به حکومت رسیدن رضاشاه است. نه مخالف مشروطیت هستم نه بر ضد مدارس جدید هستم، همه را هم کارهای خوبی می‌دانم. نمی‌گویم جنبش مشروطیت یک جنبش بابی بود ولی معتقدم مؤثران در این جنبش بابی بودند. با نهان‌زیستی که داشتند و دنبال مشروطیت هم نبودند.

مقداد نبوی‌ رضوی در پایان گفت: به‌زعم خودم توانسته ام اثبات کنم که در ادبیات نهان‌نگارانه حاج میرزا یحیی دولت‌‌آبادی در کتاب «حیات یحیی» واژه بیداران به معنای بابی‌ها است. شیخ هادی نجم‌آبادی از بیداران عصر حاضر است. می گوید خانه پدر من حاج میرزا هادی دولت‌آبادی از روشن‌ترین جاهای ایران است. به نظرم این‌ها همه مبانی دارد. رشدیه را جزء بیداران می‌آورد. بعد رشدیه در مجمعی جا می‌گیرد به نام انجمن باغ میرزا سلیمان خان میکده که اکثر افراد آن بابی هستند.

«چراغ مطالعه» برنامه ای تخصصی در حوزه کتاب است که با نویسندگان ایرانی در مورد آثارشان به گفتگو می نشیند. این برنامه شنبه ها ساعت 21 روی آنتن شبکه چهار می رود. تکرار این برنامه نیز یکشنبه ها ساعت 10 و دوشنبه ها ساعت 13 پخش می شود.

انتهای پیام/ن

امتیاز شما

نظر شما
کد بالا را وارد کنید:
نظر های بازدیدکنندگان
 

در چهلمین سالگرد دفاع مقدس و به منظور گرامی داشت یاد و خاطره هشت سال دفاع مقدس و ارج نهادن به مقام شامخ شهدا و قدردانی از جانفشانی ها و رشادت های یادگاران هشت سال دفاع مقدس شبکه های سیما ویژه برنامه هایی متناسب با این ایام پخش می کنند.

در روزهای پایانی این هفته با فیلم های سینمایی شبکه های سیما که تداعی کننده هشت سال دفاع مقدس است، همراه باشید.

 مجید زین العابدین مدیر شبکه یک در پی درگذشت فخرالدین عبادتی مشاور اجرایی و رییس دفتر این شبکه پیام تسلیتی صادر کرد.

قسمت های شانزدهم و هفدهم مسابقه تلویزیونی «میدون» با معرفی شش ایده کارآفرینی از جمله کسب و کار زندانیان روانه آنتن شبکه سه سیما می شود.

دکتر مرتضی میرباقری معاون سیما در پیامی درگذشت فخرالدین عبادتی مشاور اجرایی و رییس دفتر شبکه یک سیما را تسلیت گفت.

برنامه «تهران ۲۰»شبکه پنج سیما، امشب ( 26 شهریورماه ) به مناسبت روز ملی اورژانس و فوریت‌های پزشکی میزبان رییس اورژانس کشور می شود.

دروس قرانی دو مقطع متوسطه اول و دوم از 29 شهریور در مدرسه تلویزیونی شبکه قرآن و معارف سیما روی آنتن می رود.

برنامه تلویزیونی «دست خط» این هفته جمعه 28 شهریور ماه ساعت 16:30 در آستانه شروع هفته دفاع مقدس میزبان امیر سرتیپ عبدالعلی پورشاسب  معاون قرارگاه خاتم الانبیاء(ص)  می شود.

«روایت حبیب» به مناسبت گرامیداشت هفته‌ دفاع مقدس از امشب ساعت ۲۲.۱۵ به مدت یک هفته روی آنتن شبکه سه سیما می‌رود.

محمدحسین حرمی از مدیران پیشکسوت سازمان صداوسیما بر اثر ابتلا به بیماری کرونا درگذشت.

برنامه «تهران ۲۰» شبکه پنج سیما، امشب ( دوشنبه 31 مهرماه) به بررسی و تحلیل موضوع همسان سازی حقوق بازنشستگان ، مشکلات و اقدامات رفاهی صندوق بازنشستگی کشور می پردازد.

مدیر شبکه پنج سیما، قائم مقام و مدیر گروه اجتماعی و مدیر گروه تهران و شهروندی این شبکه با سردار محمدحسین حمیدی رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ دیدار کردند.

در سه روز پایانی تابستان با فیلم های سینمایی شبکه های یک، دو، پنج، امید و کودک سیما همراه باشید.

فرمانده هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران از دست اندرکاران برنامه ستاره‌ها قدردانی کرد.

ویژه برنامه تلویزیونی «لاجورد» با موضوع تاریخچه‌ای از لایه‌های فساد در دوره پهلوی، چهارشنبه 26 شهریور از شبکه افق پخش می‌شود.

 

شبکه دو سیما امسال همایش شیرخوارگان حسینی را بدون حضور مادران و نوزادان از طریق امواج تلویزیونی از تهران و مشهد پوشش خواهد داد.

در آخرین روزهای مرداد ماه با فیلم‌های سینمایی شبکه های سیما همراه باشید.

برنامه «نقد سینما» شبکه پنج سیما این هفته جمعه ساعت 22 به مناسبت آغاز ماه محرم و ایام سوگواری امام حسین (ع ) به بررسی آثار عاشورایی در سینمایی ایران می پردازد .

سریال «عقیق» در 10 قسمت 40 دقیقه ای به کارگردانی بهرنگ توفیقی و تهیه کنندگی محمدرضا شفیعی از چهارشنبه  29 مرداد ماه، هر شب از ساعت 20:45 روی آنتن شبکه سه قرار می گیرد.

برنامه گفتگو محور «حس مشترک» در ایام محرم و صفر از شبکه دو سیما روانه آنتن خواهد شد.

 شبکه سلامت برای نکوداشت روز پزشک ویژه برنامه هایی تدارک دیده است.

مرحله نهایی مسابقه قرآنی تلویزیونی «اسرا»، با کشف ۱۸ استعدادقرآنی کشور به پایان رسید .

همزمان با آغاز ماه محرم و برپایی عزاداری سید و سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین(ع)، شبکه پنج سیما با برنامه‌های ویژه ی مذهبی، میزبان عزاداران حسینی(ع) می شود.

حال و هوای متفاوت آنتن شبکه نسیم در ایام عزاداری را به تماشا بنشینید.

ویژه برنامه‌های مختلف تلویزیونی و مستند به مناسبت ماه محرم از شبکه افق سیما پخش خواهد شد.

شبکه دو سیما همزمان با ایام سوگواری اباعبدالله حسین (ع) و آغاز ماه محرم ویژه‌برنامه «تکیه‌خانه» را در قالب (MC)و به صورت ترکیبی روانه آنتن می‌کند.

وزیر آموزش و پرورش در آیین تجلیل از معلمان و عوامل برنامه مدرسه تلویزیونی ایران با بیان اینکه جوامع برای داشتن سر زندگی و پویایی باید توانمندی مواجه با تغییرات را داشته باشند، گفت: در شرایط ویروس کرونا ایران سراسر مدرسه شد.

 آیین تجلیل از معلمان و عوامل برنامه مدرسه تلویزیونی ایران برگزار شد.

شورای معارف سیما در اطلاعیه ای جزئیات برنامه های مختلف حسینیه تلویزیونی ایران را که از تمامی شبکه های تلویزیون در دهه اول محرم پخش می شود، اعلام کرد. 

 

جدول شماره ۲۰مدرسه تلویزیونی ایران اعلام شد.

هشتمین قسمت برنامه تاریخی"سرچشمه" به بازخوانی تاسیس و ماهیت سپاه بدر پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد. 

برنامه "نقدسینما" این هفته با یک پرونده جدید و گفتگوی ویژه با موضوع سینمای دفاع مقدس روی آنتن می رود. 

جدول شماره ۱۹ مدرسه تلویزیونی ایران اعلام شد.

با توافق صورت گرفته با شرکت سینمایی نور تابان وابسته به بنیاد مستضعفان شهرک سینمایی نور در اختیار پروژه سریال سلمان فارسی قرار گرفت.

دومین قسمت از فصل پانزدهم برنامه «زاویه» به بررسی ایده علم بومی اختصاص خواهد یافت و از قاب شبکه چهار سیما پخش خواهد شد.

برنامه تهران۲۰ امشب ساعت 20 میزبان دکتر حسینعلی شهریاری "رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی" و دکتر حسین کرمانپور "مدیر کل روابط عمومی سازمان نظام پزشکی" است. 

 مجید زین العابدین مدیر شبکه یک در پی درگذشت فخرالدین عبادتی مشاور اجرایی و رییس دفتر این شبکه پیام تسلیتی صادر کرد.

مستند «یکی از ماه» درباره فعالیت های علی سلطان زاده و کارآفرینی او برای معلولان، جمعه این هفته از شبکه افق پخش می‌شود.

مستند «در پس غبار» درباره اسنادی پیرامون پشتیبانی بی سابقه قدرت های جهانی از رژیم صدام هنگام جنگ با ایران، جمعه 4 مهرماه از شبکه افق پخش می شود.

ششمین قسمت مجموعه «یونیفورم» با موضوع خاطرات و فعالیت‌های حرفه‌ای اسدالله معنوی از فرماندهان ارتشی در دوران جنگ، پنجشنبه این هفته از شبکه افق پخش خواهد شد.

هفدهمین قسمت مجموعه «نقطه های برجسته» با حضور روح الله رستمی از قهرمانان پارالمپیکی کشورمان، سوم مهرماه از شبکه افق پخش خواهد شد.

مستند «قرص ماه» روایتی از زندگی جهادگر شهید دکتر محمد تقی فقیهی، پنجشنبه شب از شبکه افق پخش خواهد شد.

مستند «در جستجوی پلنگ ایرانی» پیرامون تلاش یک گروه از محققان پلنگ طی 6 سال برای یافتن این گونه جانوری، پنجشنبه این هفته از شبکه افق پخش می‌شود.

مستند «بارش آفتاب» درباره زندگی سه برادر شهید، پنجشنبه این هفته از شبکه افق پخش می‌شود.

تمامی حقوق این وب سایت به معاونت سیما تعلق دارد