امروز جمعه  22 فروردين 1399
تعداد بازدید : 122 - تاریخ خبر : 1398/12/04 - 15:40
صحبت های دکتر محمد سمیعی در «چراغ مطالعه»

برنامه «چراغ مطالعه» با حضور دکتر محمد سمیعی نویسنده کتاب «نبرد قدرت در ایران؛ چرا و چگونه روحانیت پیروز شد؟» و در ادامه قسمت قبلی برنامه، شنبه 3 اسفند‌ماه از شبکه چهار سیما پخش شد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سیما؛ محمد سمیعی در ابتدا گفت: رضاشاه ساختارهای سیاسی تأثیرگذار زمان خود را تغییر داد. عشایر و ایلات را توانست از صحنه به در بکند اما با روحانیت نتوانست مقابله کند. رضاشاه می‌دانست که روحانیت تأثیرگذاری زیادی دارد. وقتی رضاشاه می‌خواست حکومت را جمهوری کند روحانیت با او مقابله کرد و مسئله جمهوریت منتفی شد. رضاشاه می‌دانست برای تثبیت قدرت خود باید روحانیت را تضعیف کند و برای نوسازی، آن‌ها را کنار بزند.
عضو هیئت‌علمی دانشگاه مطالعات جهان افزود: در زمان قاجار روحانیت 4 نقش قضاوت، آموزش عمومی، واسطه میان مردم و قدرت و مطرح کردن حرف مردم و دفاع از مردم در برابر ظلم و همچنین ثبت‌اسناد رسمی را بر عهده داشت. بیشترین آمار باسوادها در آن زمان در میان روحانیون بود.

کوروش علیانی، مجری برنامه گفت: از پدربزرگ‌هایمان شنیده‌ایم که آن زمان ‌وقتی می‌خواستند بگویند کسی باسواد است می‌گفتند مُلاست.
محمد سمیعی ادامه داد: رضاشاه با دادگستری، تصویب قانون آیین دادرسی و ... نقش قضاوت و ثبت‌اسناد را از روحانیت گرفت. آموزش عمومی که در مکاتب صورت می‌گرفت با آمدن مدارس و دانشگاه‌ها از روحانیت گرفته شد. مجالس مذهبی را هم سعی کرد از روحانیت بگیرد و دسته‌های سینه‌زنی را جمع کند. همچنین رضاشاه به اسم این‌که باید بر روی روحانیت کنترلی باشد و هرکسی نتواند لباس روحانیت بپوشد، گرفتن مجوز از دولت را اجباری کرد تا روحانیت را ذیل خود ببرد.
وی اضافه کرد: رضاشاه تلاش کرد همان‌طور که قدرت را از ایلات و عشایر گرفت، با مدرن‌سازی قدرت روحانیت را هم بگیرد و در این زمینه خیلی موفق بود. به طوری که روحانیت در آستانه حکومت صفویه در ضعیف‌ترین دوران خود قرار گرفت. اما علی‌رغم همه این اقدامات، رضاشاه ناخواسته بزرگ‌ترین خدمت را به روحانیت گرفت و سهم روحانیت را از تمام شئون قدرت خارج کرد. وقتی شما سهمی از قدرت داشته باشید خیلی‌ها می‌آیند تا از لباس روحانیت سوءاستفاده کنند پس این ناخالصی‌ها از بین رفت. همچنین اشکالاتی که در قضاوت مردم پیش می‌آمد به کل روحانیت نسبت داده می‌شد. وقتی یک نیروی سیاسی را از قدرت کنار بگذارید ناخواسته او را تطهیر کرده‌اید و او در دوره‌ای دیگر از تاریخ محبوب می‌شود.
محمد سمیعی سپس عنوان کرد: مهم‌ترین قدرت رضاشاه ارتش او بود و متفقین آن را از بین بردند و حیثیت رضاشاه با این کار از بین رفت. یک نیروی سیاسی تازه‌واردی که از زمان مشروطه آمده بود و در این دوره خیلی رشد کرد چپ‌گراها یا همان مارکسیست‌ها بودند. حزب کمونیست ایران ابتدا در باکو تأسیس شد و حیدرخان عمواوغلی حدود 6 هزار نفر را در این حزب جمع کرد که اولین کمونیست‌های ایران از اینجا وارد ایران شدند. البته ترورهایی که در ایران صورت دادند خیلی وجهه آنان را خراب کرد. این خشونت‌ها در سیاست ادامه پیدا می‌کند که یکی از میراث‌های شوم چپ‌گرایی در ایران است.
وی افزود: بعد از رضاشاه این چپ‌گراها خیلی شکوفا شدند و حزب توده تأسیس شد. ورود حزب توده به سیاست باعث می‌شود که دشمن مشترک روحانیت و دربار شود. این دشمن مشترک فضای سیاسی را برای روحانیت باز می‌کند چون روحانیت بهترین بستر برای از بین بردن چپ‌گرایی است. محمدرضا به همین دلیل در این دوره خیلی از مذهب طرفداری می‌کند. اگر مردم به مسجد بروند دیگر به میتینگ‌های حزب توده نخواهند رفت. البته روحانیت از سیاست دور نگه داشته می‌شود و فقط فضای فرهنگی برای او باز می‌شود. روحانیت به رهبری آیت‌الله بروجردی هم خیلی تمایل به دخالت در سیاست نداشت و به همین دلیل رابطه آیت‌الله بروجردی با مصدق و محمدرضاشاه خوب بود. روحانیت در این دوره فضا پیدا می‌کند. مثلاً در سخنرانی‌های رادیو ایران روحانیت را زیاد می‌بینیم و جایزه‌های کتاب سال خیلی از اوقات به کتاب‌های دینی تعلق می‌گرفت. انقلاب اسلامی ایران بعداً بر روی همین زیرساخت بنیان‌گذاری شد.
محمد سمیعی همچنین گفت: ملی شدن صنعت نفت هم یک تمرین برای رسیدن به استقلال و آزادی بین مشروطه و انقلاب اسلامی بود. وقتی در 1320 جبهه ملی تأسیس شد مرحوم مصدق و آیت‌الله کاشانی خواستند ریشه استعمار را با ملی کردن نفت بکنند. این نهضت ناموفق بود اما تجربیات ارزشمندی را برای نسل انقلابی بعدی به‌جا گذاشت. مصدق خود را نخست‌وزیر مشروطه می‌دانست و نمی‌خواست ساختار را به هم بزند و از طرفی هم می‌خواست با انگلیس بجنگد که قدرتمندترین نیروی سیاسی آن زمان ایران حتی بیش از شاه بود.
وی اظهار کرد: تعارض مصدق این بود که ازیک‌طرف نخست‌وزیری بود که لیبرال بود و از طرفی می‌خواست با قدرتمندترین جریان در کشور یعنی انگلیس بجنگد. نمی‌شود انقلابیِ لیبرال بود. وقتی آیت‌الله کاشانی به او می‌گوید برای مقابله با کودتای احتمالی کمیته‌های مردمی درست کن، می‌گوید من نخست‌وزیر مملکت هستم و کشور پلیس و ارتش دارد و چه نیازی به کمیته‌های مردمی است؟ اینجاست که می‌گویم لیبرال نمی‌تواند انقلابی باشد

کوروش علیانی سپس پرسید: محمدرضاشاه بعد از کودتای 28 مرداد خیلی قدرت می‌گیرد اما چطور می‌شود که درست در همین زمان قدرت او به‌سرعت کاهش می‌یابد؟
محمد سمیعی پاسخ داد: مهم‌ترین عامل قدرتمند شدن شاه افزایش قیمت نفت در سال 1352 است. در یک سال قیمت نفت 4 برابر می‌شود. اقتصاد آن موقع ایران مانند جیب شاه بود و مجلس و ... استقلال نهادی نداشتند و وابسته بودند. گران شدن نفت شاه را مغرور کرد و باعث شد بزرگ‌ترین حامی خود که دولت‌های غربی بودند را از دست بدهد. وقتی شاه به‌عنوان کسی که طرفدار گران شدن قیمت نفت است در دنیا مطرح شد، غرب احساس کرد این می‌تواند برای آن‌ها خطرناک باشد و شاهد هستیم رسانه‌های آن‌ها شروع به تخریب شاه ایران می‌کنند.

کوروش علیانی پرسید: این‌ها چه ربطی به انقلاب ایران داشت؟ مردم ایران که در آن زمان روزنامه‌های خارجی را نمی‌خواندند و شبکه‌های خارجی را نمی‌دیدند!
محمد سمیعی: این‌ها را در کتاب توضیح داده‌ام. بحث من این است که شاه بزرگ‌ترین حامی خود را از دست داد. چون در داخل کشور هیچ طبقه‌ای حامی او نبود وقتی کشورهای حامی او پشت او را خالی کردند آن‌وقت شاه تبدیل به مهره‌ای شد که خیلی راحت می‌شود او را زمین زد. بلندپروازی شاه خیلی از معادلات داخل کشور را بر هم زد و زمینه برای انقلاب اسلامی فراهم شد. در انقلاب تنها یک نیروی سیاسی برنده است و آن‌هم توده‌ها هستند. در انقلاب توده‌ها نخبه‌ها را کنار می‌زنند. در ایران برای اولین بار در نهضت تنباکو نیروی توده‌ها بیدار شد. روحانیت به دلیل داشتن بیشترین نفوذ در توده‌های مردم پیروز شد.
وی در پایان گفت: شبکه روحانیت گسترده‌ترین شبکه اجتماعی و قوی‌ترین سرمایه فرهنگی بود. نمادهای روحانیت خیلی عمیق‌تر بود و وجهه روحانیت هم در زمان رضاشاه ناخواسته تطهیر شد و مجموعه این عوامل در کنار رهبری بسیار هوشمندانه امام خمینی موجب پیروزی روحانیت شد. این عوامل را مفصل در کتاب توضیح داده‌ام. توده‌ها در انقلاب‌ها همیشه برنده می‌شوند اما نمی‌توانند حکومت کنند بلکه حکومت را واگذار می‌کنند.

«چراغ مطالعه» برنامه‌ای تخصصی در حوزه کتاب است که با نویسندگان ایرانی در مورد آثارشان به گفتگو می‌نشیند. این برنامه شنبه‌ها ساعت 21 روی آنتن شبکه 4 می‌رود. تکرار این برنامه نیز یکشنبه‌ها ساعت 10 و دوشنبه‌ها ساعت 13 پخش می‌شود.

انتهای پیام/ن

امتیاز شما

نظر شما
کد بالا را وارد کنید:
نظر های بازدیدکنندگان
 

در روز سه شنبه 12 فروردین 99 همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

در روز سه شنبه ۱۹ فروردین ۹۹ همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

در روز یک شنبه ۱۷ فروردین ۹۹ همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

در روز چهارشنبه ۲۰ فروردین ۹۹ همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

در روز چهارشنبه 13 فروردین 99 همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

شبکه های رسانه ملی در شب میلاد مهدی موعود(عج) با سردادن ندای یا صاحب الزمان الغوث و الامان با پخش همزمان دعای فرج(الهی عظم البلاء)راس ساعت ٢١ و مراسم احیای نیمه شعبان را تقدیم عاشقان و منتظران می کنند.

در روز جمعه 15 فروردین 99 همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

در روز پنج شنبه 14 فروردین 99 همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

در روز شنبه ۱۶ فروردین ۹۹ همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

همزمان با شب میلاد با سعادت یگانه منجی عالم بشریت حضرت مهدی علیه السلام، مجموعه تلویزیونی نون خ 2 از شبکه یک سیما روی آنتن خواهد رفت.

در روز پنج شنبه ۲۱ فروردین ۹۹ و روز ولادت حضرت ولی عصر همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

معاون سیمای رسانه ملی تاکید کرد : نوروز امسال تلویزیون با بیش از نود درصد بیننده ، بیشترین مخاطب را طی یک دهه گذشته داشته است.

در روز جمعه ۲۲ فروردین ۹۹ همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

مسابقه هیجان انگیز «برخط شو-شهربازی» به تهیه‌کنندگی سهیل سلیمانی و کارگردانی امیراصانلو بازی «اسم فامیل» نوستالژی دهه شصتی‌ها را با تکنولوژی نسل جدید تلفیق کرده است.

شبکه یک سیما به مناسبت نیمه شعبان فیلم سینمایی زندانی‌ها را بجای نون خ پخش می کند.

 

نگاهی جدی به مهارت ها فصل جدید برنامه «راهش اینه» از پنجشنبه 26 دی ماه، از شبکه آموزش پخش خواهد شد.

برنامه «انتخاب یازدهم» با موضوع بررسی دقیق عملکرد و اختیارات مجلس شورای اسلامی از شبکه پنج سیما هر پنج شنبه ساعت21:30 پخش می شود.

«چرخ» در هفتاد‌وششمین قسمت فصل ششم، ساعت 19 امروز، سه‌شنبه 24 دی، موضوع افکارسنجی در شبکه‌های اجتماعی را بررسی خواهد کرد.

فصل جدید مستند مسابقه پرطرفدار «خانه ما» که چند هفته ای است فصل هشتم آن روی آنتن است، در بوشهر ساخته می شود.

شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان تهران طی پیامی از معاون سیما بابت پوشش مراسم باشکوه یوم الله 9 دی قدردانی کرد.

مدیرعامل موسسه خیریه متوسلین به امام رضا(ع) از عملکرد رسانه ملی در پوشش خبری برگزاری نخستین جشنواره ملی هنری «همام» قدردانی کرد.

 

با تکمیل مراحل پس تولید سریال نون خ ۲ ، این سریال طنز از جمعه ۲۲ هرشب ساعت ۲۲:۱۵ روی آنتن شبکه یک می رود . 

در روز جمعه ۲۲ فروردین ۹۹ همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

جدول شماره ۴۱مدرسه تلویزیونی روز پنج شنبه ۲۱ فروردین اعلام شد.

امشب ساعت ٢١ شبکه های سیما، یک همدلی بزرگ را ثبت کردند.

شبکه یک سیما به مناسبت نیمه شعبان فیلم سینمایی زندانی‌ها را بجای نون خ پخش می کند.

ویژه برنامه «سلام» به مناسبت نیمه شعبان، امشب بیستم فروردین از شبکه افق پخش می‌شود.

 بیست و هفتمین مراسم سالگرد شهید آوینی شهید اهل‌قلم ، امسال از قاب تلویزیون و با عنوان «میراث مرتضی» برگزار می شود.

مستند «عشق یعنی ... » به مناسبت سالگرد شهادت شهید علی صیاد شیرازی امروز چهارشنبه 20 فروردین ماه ساعت 22:30 از شبکه پنج سیما پخش می شود. 

در روز پنج شنبه ۲۱ فروردین ۹۹ و روز ولادت حضرت ولی عصر همراه با فیلم های سینمایی شبکه های سیما باشید.

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی در برنامه «عصر» شبکه افق گفت: احتمال طبیعی بودن ویروس کووید19 کم و دست‌ساز بودنش توسط بشر بالاست، زیرا این احتمال با نوع کارکرد این ویروس که مردم را از عرصه دنیای حقیقی به عرصه دنیای مجازی سوق می‌دهد قوی‌تر می‌شود.

مجموعه مستند «دریبل» با موضوع افشای پشت پرده‌های فوتبال و رابطه سیاست، جامعه و اقتصاد در فوتبال از شبکه سه سیما روی آنتن خواهد رفت.

مجموعه برنامه تلویزیونی «میراث مرتضی» با محوریت برنامه روایت فتح و به مناسبت سالروز شهادت سید مرتضی آوینی، از شبکه افق پخش خواهد شد.

فاطمه زمان، دکتر کتایون برجیس و سمیه سادات موسوی ، جمعه 22 فروردین ماه ( 10 آوریل 2020 ) در خانه مهر همراه شما هستند .

بحران‌های آخرالزمانی و نیاز به ظهور منجی موعود سوژه «راز» شبکه چهار شد.

وجیح اله چشمه سری و مریم فرضی، جمعه 22 فروردین ماه ( 10 آوریل 2020 ) ، میهمانان روز خوش می باشند .

تمامی حقوق این وب سایت به معاونت سیما تعلق دارد